Posted tagged ‘μανόλης ανδρόνικος’

Βεργίνα : « … Σήμερα, ύστερα από 131 χρόνια, τα μνημεία μίλησαν μόνα τους…»

June 23, 2015

aigai_1

Του Μανόλη Ανδρόνικου

Όταν ο Léon Heuzey , o Γάλλος αρχαιολόγος που άρχισε τις ανασκαφές του ανακτόρου της Βεργίνας στα 1861, κλείνοντας τη δημοσίευση των ευρημάτων του, ευχόταν τη συνέχιση της έρευνας, ήταν αδύνατο να φαντασθεί πόσο γόνιμη θα ήταν η έρευνα αυτή. Ο ίδιος φρόντισε να μην αφήσει ανώνυμη την περιοχή που απλώνεται ανάμεσα στα χωριά Παλατίτσια και Βεργίνα: της απέδωσε το όνομα της Βάλλας, μιας πόλης άγνωστης και ασήμαντης, που το όνομά της έσωσε μονάχα κάποιο αρχαίο λεξικό.Οι αρχαιολογικές έρευνες που ξανάρχισαν το 1937-38 από τον Κ.Α. Ρωμαίο και συνεχίζονται ως σήμερα, προχώρησαν χωρίς τη βοήθεια οποιασδήποτε γραπτής πηγής που θα μπορούσε να οδηγήσει τα βήματα των αρχαιολόγων.

Σήμερα, ύστερα από 131 χρόνια, τα μνημεία μίλησαν μόνα τους. Οι «φθεγγόμενοι λίθοι», όπως τόσο εύστοχα τους χαρακτήρισε ένας πρωτοπόρος μελετητής της μακεδονικής αρχαιολογίας, ο Μ.Δήμιτσας στον τίτλο του πολύτιμου έργου του « Η Μακεδονία εν λίθοις φθεγγομένοις και μνημείοις σωζομένοις», μας επιτρέπουν να αναστήσουμε όχι απλά και μόνον μιαν αρχαία μακεδονική πολιτεία,αλλά την ίδια την αρχαία πρωτεύουσα του βασιλείου των Μακεδόνων, τις Αιγές ή Αιγεές.

aigai_3Γραπτή επιτύμβια στήλη από το νεκροταφείο της Βεργίνας. Πάνω από 50 τέτοιες στήλες από τάφους απλών Μακεδόνων πολιτών έχουν βρεθεί. Τα ελληνικά ονόματα των νεκρών γύρω στο 400-350 π.Χ. ενισχύουν αποφασιστικά την άποψη ότι οι Μακεδόνες ήταν φύλο Ελληνικό χωρίς Ιλλυρικά ή Θρακικά στοιχεία.

Γνωστή κι αυτή μονάχα ως όνομα, είχε μια παράξενη ιστορική μοίρα. Κάπου κοντά στα τέλη του 5ου προχριστιανικού αιώνα παύει να είναι πρωτεύουσα του μακεδονικού κράτους, ο βασιλιάς Αρχέλαος χτίζει τη νέα πρωτεύουσα, την Πέλλα, κάτω στον κάμπο, κοντά στη θάλασσα. Λιγοστές γίνονται πια οι μνείες των Αιγών στους αρχαίους συγγραφείς, η πιο αξιοσημείωτη συνδέεται με τη δολοφονία του Φιλίππου στο θέατρο της αρχαίας πρωτεύουσας στα 336 π.Χ. Μια δεύτερη αναφέρεται στην κατάληψή τους το 274/3 π.Χ., από τον Πύρρο, την εγκατάληψη φρουράς μισθοφόρων Γαλατών και τη σύληση των βασιλικών τάφων.

Ύστερα λησμονιέται σιγά σιγά, καθώς άλλες πόλεις, όπως η Βέροια, προβάλλουν στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας και στους επόμενους αιώνες της βυζαντινής αυτοκρατορίας. Το πιο περίεργο όμως, είναι ότι κάποτε ερημώνεται ολότελα και ξεχνιέται ακόμα και η θέση της. Όταν, ύστερα από αιώνες, οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για το ιστορικό παρελθόν και αναζητούν να εντοπίσουν τις αρχαίες κοιτίδες τους, από μιαν απροσδόκητη σύγχυση, στηριγμένη σε κάποιον Ρωμαίο ιστοριοδίφη-συμπιλητή, πιστεύουν πως οι Αιγές ταυτίζονται με την Έδεσσα της Δυτικής Μακεδονίας. Η πίστη αυτή τους κάνει να παραβλέπουν μερικά πρόδηλα πράγματα, πρώτα πρώτα πως είναι παράλογο και χωρίς χωρίς προηγούμενο μια πόλη με δυο ονόματα, ύστερα τη ρητή μαρτυρία του αρχαίου γεωγράφου Πτολεμαίου που μας δίνει διαφορετικά γεωγραφικά στίγματα για τις δύο πόλεις.

aigai_2Η χρυσελεφάντινη ασπίδα του Φιλίππου

Χρειάστηκε η καθαρή και επιστημονική τόλμη του N.G.L.Hammond για να ξαναβρούν οι Αιγές την πραγματική τους θέση. Για πρώτη φορά το 1968 σε μιαν ανακοίνωσή του στη Θεσσαλονίκη υποστήριξε πως οι Αιγές πρέπει να τοποθετηθούν στη Βεργίνα, όπου είχε αποκαλυφθεί το λαμπρό ανάκτορο και ο μακεδονικός τάφος με τον επιβλητικό μαρμάρινο θρόνο. Την άποψή του στήριξε σε μια σειρά θεωρητικές σκέψεις και ιστορικές πληροφορίες. Η συνέχεια των ανασκαφών επιβεβαίωσε πέρα από κάθε προσδοκία την ορθότητα της ταύτισης αυτής. Σήμερα έχει γίνει δεκτή από όλους σχεδόν τους ιστορικούς και αρχαιολόγους. Έτσι τα ευρήματα των ανασκαφών αποχτούν ιδιαίτερη σημασία, γιατί έρχονται να φωτίσουν την ιστορία της ίδιας της κοιτίδας των αρχαίων Μακεδόνων.

Στη σημερινή φάση των ανασκαφών μπορούμε να συνοψίσουμε με αρκετή ασφάλεια τις γνώσεις μας για την πόλη των Αιγών.

Οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής φαίνεται ότι έρχονται σ’αυτή τη θέση στα τέλη της εποχής του χαλκού, δηλαδή μέσα στον 11ο ,ή το αργότερο, στις αρχές του 10ου π.Χ. αιώνα. Τούτο προκύπτει από τις παλιότερες ταφές του νεκροταφείου των τύμβων, που ανάγονται σ’ αυτή την περίοδο.

aigai_4Το χρυσό στεφάνι που βρισκόταν στον ώμο της Οστεοδόχου υδρίας

Η άποψη πως πρόκειται για φρυγικά φύλα, Φρύγες ή Βρύγους, βρίσκει ενίσχυση από ρητές μαρτυρίες αρχαίων πηγών ότι κάποτε οι Φρύγες έζησαν σ’αυτή την περιοχή της Μακεδονίας. Πότε οι Φρύγες μετακινήθηκαν, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε, όταν όμως σκεφτούμε ότι μέσα στον 8ο π.Χ. αιώνα το φρυγικό κράτος της Μικράς Ασίας έχει κιόλας εντυπωσιακή ακμή, είμαστε υποχρεωμένοι να δεχτούμε πως η μετακίνηση των Φρυγών από την Ευρώπη προς την Ασία δεν μπορεί να έγινε ύστερα από τον 9ο π.Χ. αιώνα. Εκείνο που θεωρώ βέβαιο είναι ότι οι πρώτοι Μακεδόνες φτάνουν στην περιοχή της Βεργίνας όχι αργότερα από τις αρχές του 7ου π.Χ.αιώνα, κατώτατο όριο που δεν αποκλείει αρκετά προγενέστερη εγκατάστασή τους.

Στην περιοχή αυτή ιδρύεται από τη δυναστεία των Αργειαδών η πρώτη πρωτεύουσα του μακεδονικού βασιλείου Αιγαί ή Αιγεαί. Αν και δεν έχουμε αρχαιολογικά ευρήματα από την πόλη αυτής της εποχής μπορούμε να υποθέσουμε ότι βρισκόταν στα υψώματα νότια από το ανάκτορο. Με τη μεταφορά της πρωτεύουσας στην Πέλλα, οι Αιγές έπαψαν να είναι το διοικητικό κέντρο, αλλά διατήρησαν φαίνεται την αίγλη της παλαιάς πρωτεύουσας. Τα στοιχεία που διαθέτουμε μας επιτρέπουν να θεωρήσουμε ως βέβαιο ότι μέσα στον 4ο π.Χ. αιώνα οι Αιγές γνώρισαν μια περίοδο ακμής , η οποία οφείλεται πιθανότατα στον Φίλιππο. Μέσα στον 4ο αι. οικοδομείται το λαμπρό ανάκτορο, κατασκευάζεται το θέατρο, χτίζονται ναοί και στολίζονται με λατρευτικά και αναθηματικά αγάλματα. Η πόλη απλώνεται σε μια μεγάλη έκταση και χαμηλότερα από το ανάκτορο. Είναι πολύ πιθανόν ότι τα τείχη που περιβάλλουν όλη σχεδόν την πόλη χτίζονται σ’ αυτήν την περίοδο, ενώ κατασκευάζεται αξιόλογο υδροδοτικό σύστημα. Τα επιτύμβια μνημεία και οι τάφοι, τόσο του 4ου αι. όσο και των επόμενων, δείχνουν όχι μονάχα πλούτο, αλλά και υψηλή πολιτιστική στάθμη των κατοίκων.

aigai_PhilipΟ σιδερένιος θώρακας του Φιλίππου που βρέθηκε στη Βεργίνα. Κοσμείται με χρυσές ταινίες και δισκάρια με λεοντοκεφαλές.

Εκτός από τους βασιλικούς τάφους, μια σειρά μακεδονικοί τάφοι βεβαιώνουν πως πλούσιοι ευγενείς εξακολουθούσαν να ζουν στην παλαιά πρωτεύουσα. Μετά τη ρωμαϊκή κατάκτηση παρουσιάζεται μια κάμψη, όμως η πόλη εξακολουθεί να υπάρχει, όπως μπορούμε να συμπεράνουμε από λείψανα οικιών και από τάφους. Φαίνεται όμως πως κάποια μετατόπιση προς την πεδιάδα, που άρχισε ίσως παλιότερα, συνεχίζεται σ’αυτή τη φάση, όπως μαρτυρούν ερείπια κτισμάτων, αλλά προπάντων τα θεμέλια μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής που αποκαλύφθηκε πρόσφατα. Για τους πρώτους αιώνες της Βυζαντινής αυτοκρατορίας δεν γνωρίζουμε τίποτα. Όμως από γραπτή μαρτυρία του 14ου αιώνα μαθαίνουμε την ύπαρξη του χωριού Παλατίτσια, όπου τον 16ο αιώνα χτίζεται η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου, που σώζει ως σήμερα την πλουσιότερη τοιχογράφησή της.

[pullquote]Είναι βέβαιο πως η συνέχισή της και η συστηματική μελέτη των ευρημάτων, θα μας επιτρέψουν να σχηματίσουμε μια πολύ πιο καθαρή και προπάντων πιο ασφαλή εικόνα για το τμήμα αυτό του ελληνισμού, που από τον 4ο αι. και ύστερα πρωταγωνίστησε στην ιστορική πορεία του και κατόρθωσε να απλώσει την ελληνική παιδεία και την ελληνική γλώσσα σε όρια σχεδόν οικουμενικά.[/pullquote]

Η αρχαιολογική έρευνα της περιοχής έχει δώσει ως τώρα άφθονο υλικό τόσο για τη γνώση του πολιτισμού των Μακεδόνων όσο και για την κατανόηση της ιστορικής τους φυσιογνωμίας. Είναι βέβαιο πως η συνέχισή της και η συστηματική μελέτη των ευρημάτων, θα μας επιτρέψουν να σχηματίσουμε μια πολύ πιο καθαρή και προπάντων πιο ασφαλή εικόνα για το τμήμα αυτό του ελληνισμού, που από τον 4ο αι. και ύστερα πρωταγωνίστησε στην ιστορική πορεία του και κατόρθωσε να απλώσει την ελληνική παιδεία και την ελληνική γλώσσα σε όρια σχεδόν οικουμενικά. Και θ’αποτελούσε αληθινά ιστορικό παράδοξο, που δεν έχει το όμοιό του, αν δεχόμασταν πως οι συντελεστές αυτού του παγκόσμιου εξελληνισμού ήταν ένας λαός «βάρβαρος» που υποχρεώθηκε από τους ηγεμόνες του να αποβάλει τον εθνικό του χαρακτήρα, ν’αλλάξει τα ονόματά του, να δεχτεί μια ξένη θρησκεία, να ξεχάσει τη γλώσσα του για να μεταμορφωθεί σε φορέα ενός ξένου ανώτερου πολιτισμού. Πέρα από τις όποιες επιστημονικές λεπτομέρειες των σοφών, υπάρχει, πιστεύω, η ουσιαστική αντιμετώπιση της ιστορίας που δεν είναι εύκολο να εγκλωβισθεί ούτε στην προφορά ενός γράμματος ούτε στον σχολαστικισμό των γραμματικών.

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ‘’ Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός Νεότητος’’ , Μάρτιος 1992

Ο Μανόλης Ανδρόνικος μιλάει για την Ελληνικότητα της Μακεδονίας

August 22, 2012

 

Συνέντευξη που πήρε ο Κ. Σερέζης από τον Μανόλη Ανδρόνικο

ΚΩΣΤΑΣ ΣΕΡΕΖΗΣ: Ποια επιχειρήματα έχουν όσοι αμφισβητούν την ελληνι­κότητα της Μακεδονίας και ποιά πρέπει να είναι η δική μας απάντηση – με επιχειρήματα πάντοτε; –

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ: «Το ερώτημα σας είναι δύ­σκολο, γιατί δεν περιορίζεται μόνο σε έναν τομέα που τον ξέρω καλά. Πιάνει και πολιτική. Ως αρχαιολόγος, με την ευρύτερη έννοια, δηλαδή ως ιστορικός, θα πρέπει να αντιμετωπίζω τα προβλήματα της Μακεδονίας. Το πολιτικό πρόβλημα δεν θα ‘πρεπε να το αγγίξω εγώ, Μπο­ρεί να κάνω λάθη. θα έλεγα πολύ απλά ότι το πρόβλημα της εθνικότητας των αρχαίων Μα­κεδόνων – γιατί κι αυτό αμφι­σβητούν οι γείτονές μας – δεν έχει σημασία γι’ αυτούς.

Αν, δηλαδή, οι Μακεδόνες δεν ήταν Έλληνες αυτό δεν θα άλλαζε τη δική τους θέση, διότι, όπως είπε παλιότερα και ένας πρωθυ­πουργός μας, συγκεκριμένα ο κ, Κωνσταντίνος Καραμανλής, σε μια συνάντησή του στο Βελιγρά­δι, στον τότε αρχηγό του γιου­γκοσλαβικού κράτους, ανεξαρ­τήτως μέ όλα τα άλλα, “εσείς, τα σλαβικά φύλα, κατεβήκατε εδώ μετά τον πέμπτο ή έκτο μ.Χ. αιώνα. Λοιπόν, δεν έχουν καμία σχέση οι Σκοπιανοί με τον Αλέξανδρο ή τον Φίλιππο με κανέναν τρόπο”·

Το κακό είναι ότι δεν τους φθάνει να αρχίσουν την αμφισβήτηση από τα βυζαντινά ή μεταβυζαντινά χρόνια, όπου μπορούν να βρουν κάποια επιχειρήματα, αλλά φθάνουν, ούτε λίγο ούτε πολύ – κι αυτό το ξέρω έγκυρα -, να θέλουν τον Αλέξανδρο και τον Φίλιππο και όλους τους Μακε­δόνες και τους βασιλείς σαν προγόνους τους. Όταν είχα την τύχη να βρω τον τάφο, που πρότεινα ότι ήταν του Φιλίππου και σήμερα αυτό το δέχονται σχεδόν όλοι, στην αρχή λιγάκι το αμφισβήτησαν οι Σκοπιανοί. Πολύ σύντομα είδαν ότι δεν μπορούσαν να υποστηρίζουν αυτή τη θέση και το δέχθηκαν. Αλλά η προπαγάνδα τους, όπως ξέρω από κείμενα που μου έστειλαν από τον Καναδά, είπε; “Ωραία, είναι του Φιλίππου. Είναι, δηλαδή, ενός βασιλιά Μακεδόνα. Αλλά ο Ανδρόνι­κος, ως Έλληνας, υπήρξε ιερό­συλος απέναντι σε έναν μακεδονικό τάφο».

[pullquote]θα έλεγα πολύ απλά ότι το πρόβλημα της εθνικότητας των αρχαίων Μα­κεδόνων – γιατί κι αυτό αμφι­σβητούν οι γείτονές μας – δεν έχει σημασία γι’ αυτούς. Αν, δηλαδή, οι Μακεδόνες δεν ήταν Έλληνες αυτό δεν θα άλλαζε τη δική τους θέση.. [/pullquote]

ΚΩΣΤΑΣ ΣΕΡΕΖΗΣ: Ιερόσυλος;

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ: «Ναι, Στην πρώτη δημοσίευ­ση που έκανα μετά την ανακάλυ­ψη έγραψα ότι από τη μια είχα το αίσθημα του ιερόσυλου που ανοίγει έναν τάφο – γιατί είναι ένα πρόβλημα ηθικό να ανοίγεις έναν τάφο-και από την αλλη το αίσθημα του επιστήμονα που ψάχνει να βρει την αλήθεια· Και φυσικά εδώ υπερίσχυσε το αί­σθημα του επιστήμονα. Επειδή διαβάζουν, φαίνεται, ό,τι γρά­φουμε, προσπαθούν να το εκμε­ταλλευτούν, Κι αλλού έγραφα ότι μόνον οι βάρβαροι κατέ­στρεφαν ένα νεκροταφείο. Γι’ αυτό, όταν βρήκα τις σπασμένες στήλες, είπα ότι δεν μπορεί να το ‘καναν ούτε Έλληνες, ούτε οι ίδιοι. Επομένως, έφθασα στους Γαλάτες και έτσι ήταν η αρχή της θεωρίας που με τι ήταν, βάρβαρος ή ιερόσυλος; Δεν ήταν ούτε βάρβαρος, ούτε οδήγησε στην ερμηνεία των Βασιλικών Τά­φων. Λένε, λοιπόν, οι Σκοπια­νοί: ο Ανδρόνικος ιερόσυλος. Ήταν ‘Ελληνας και οι ‘Ελληνες δεν σέβονται πάντοτε τα μακεδονικά μνημεία».

ΚΩΣΤΑΣ ΣΕΡΕΖΗΣ: Αυτά που είπατε τώρα είναι καθαρή προπαγάνδα που στε­ρείται επιστημονικής βάσης. Στους επιστημονικούς κύκλους τον εξωτερικού έχουν απήχηση αυτές οι τοποθετήσεις τους;

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ: «Το θέμα της ελληνικότητας των αρχαίων Μακεδόνων δεν το έχουν θέσει οι Σκοπιανοί. Το έχουν θέσει από παλιά διάφοροι αρχαιολόγοι (Αμερικανοί, Γερ­μανοί και  Αγγλοι) και ακόμη υπάρχουν μερικοί επιστήμονες. Το πρόβλημα είναι ότι οι Μακε­δόνες ήταν ένας λαός που ζούσε στις παρυφές του ελλαδικού χώρου, Αυτό το τμήμα που έμενε στη Μακεδονία ήταν αποκομμέ­νο από την υπόλοιπη Νότιο Ελλάδα».

ΚΩΣΤΑΣ ΣΕΡΕΖΗΣ: Επαρχιώτες, όπως θα λέγα­με σήμερα;

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ: «Κάτι παραπάνω. Επαρχιώ­τες και αγροίκους. Γι* αυτό – επειδή είχαν και τη διαμάχη (από τον 5ο αιώνα περίπου) – η κύρια πηγή που έχουμε για τους Μακεδόνες από τον τέταρτο αιώνα είναι ο Δημοσθένης, δηλαδή ένας εχθρός των Μακε­δόνων και του Φιλίππου. Και όχι απλώς αντίπαλος, κάτι πα­ραπάνω. Ο Δημοσθένης μέσα στο πολιτικό του πάθος – με το δίκιο του υπερασπιζόταν Ισως την Αθήνα – αποκαλεί τον Φίλιππο “βάρβαρο”. Και άλλοι συγγραφείς έχουν διάφορες δι­φορούμενες εκφράσεις. Και αυ­τά τα εκμεταλλεύτηκαν. Στηριγ­μένοι, δηλαδή, σε διάφορες τέτοιες πληροφορίες, ακόμη και σύγχρονοι ιστορικοί αμφισβή­τησαν την ελληνικότητα των Μακεδόνων και είπαν ότι μπο­ρεί να είναι ένα συγγενικό φύλο με τους Έλληνες, όπως οι θράκες, λόγου χάριν, όχι όμως ελληνικό. Ένα άλλο θέμα είναι η γλώσσα των Μακεδόνων, για την οποία δυστυχώς δεν ξέρου­με τίποτα. Δεν έχουμε ένα κείμενο σε μακεδονική διάλε­κτο, όπως έχουμε σε άλλες διαλέκτους ελληνικές.

Οι μόνες λέξεις που έχουμε από τη Μακε­δονία είναι 153, οι οποίες διαφέρουν από τις αντίστοιχες ελληνικές και τις συγκεντρώσα­με από αρχαία λεξικά. Οι  αρχαίοι λεξικογράφοι τις επέλε­ξαν γιατί ακριβώς είναι περίερ­γες λέξεις. Προσπαθούν οι γλωσσολόγοι να βρουν ποια είναι η ρίζα τους και εκεί είναι που έχουν διχασθεί. Σήμερα, όσο μπορώ να ξέρω, η πλειονό­τητα των επιστημόνων, των δυτικών και ανατολικών, πι­στεύει ότι αυτή η γλώσσα ήταν διάλεκτος ελληνική. Εδώ ήρθε το εύρημα της Βεργίνας. ‘Οχι τόσο ο τάφος με τα χρυσά όσο ένα άλλο εύρημα που υποτιμή­θηκε, γιατί η λάμψη του χρυσού της Βεργίνας το επισκίασε. Και όμως από ιστορική άποψη είναι εξαιρετικά σημαντικό. Είναι οι σπασμένες επιτύμβιες στήλες που βρήκαμε. Οι περισσότερες έχουν τα ονόματα των νεκρών. Εβδομήντα πέντε συνολικά, από τα οποία τα 72 είναι στη ρίζα τους ελληνικά, αναμφισβή­τητα και ωραία ελληνιχά. Όχι αττικά. Είναι, θα έλεγα, πιο πολύ δωρικά και μερικά είναι ιδιόρρυθμα μακεδονικά, όπως το Πευκόλαος».

[pullquote] διότι, όπως είπε παλιότερα και ένας πρωθυ­πουργός μας, συγκεκριμένα ο κ, Κωνσταντίνος Καραμανλής, σε μια συνάντησή του στο Βελιγρά­δι, στον τότε αρχηγό του γιου­γκοσλαβικού κράτους, ανεξαρ­τήτως μέ όλα τα άλλα, “εσείς, τα σλαβικά φύλα, κατεβήκατε εδώ μετά τον πέμπτο ή έκτο μ.Χ. αιώνα. Λοιπόν, δεν έχουν καμία σχέση οι Σκοπιανοί με τον Αλέξανδρο ή τον Φίλιππο με κανέναν τρόπο”·[/pullquote]

ΚΩΣΤΑΣ ΣΕΡΕΖΗΣ: Πόση βοήθεια είχατε στο ανασκαφικό σας έργο από το κράτος και από ποιους άλλους;

 ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ: «Ώσπου να βρω τους Τάφους, τα μέσα που είχα ήταν πάρα πολύ λίγα. Το Πανεπιστήμιο είχε μικρές πιστώσεις. Ο Γιάν­νης ο Κακριδής, όταν ήταν πρύτανης, τις αύξησε κάπως, αλλά ήταν περιορισμένες, γιατί τις μοιραζόμασταν όλοι οι αρ­χαιολόγοι. Τη χρονιά που βρή­κα τους Τάφους, το 1977, προσ­παθώντας να εξηγήσω πώς βρέ­θηκαν εκεί, έκανα μια ολόκληρη θεωρία. Ο τότε πρύτανης του ΑΠΘ, καθηγητής των μαθημα­τικών, μακαρίτης τώρα, Γιάν­νης Ανασιασιάδης, μου είπε επί λέξει: «Εγώ, ως μαθηματικός, βλέπω ότι η θεωρία σου είναι τελείως άψογη μαθηματικά. Επομένως πρέπει να σου δώ­σουμε κάτι παραπάνω. Να το βρούμε στον προϋπολογισμό». Και μου ‘δωσε ένα εκατομμύριο, που με βοήθησε πάρα πολύ. Με αυτό δούλεψα. Ο μετέπειτα πρύτανης, Χριστοδούλου, κτη­νίατρος, μου ‘λεγε ότι δεν μας ξαναδίνουν αυτή την πίστωση, θα ξαναγυρίσουμε στις 200.000 δραχμές. Εκτός αν έβρισκα κάτι. Η αγωνία μου ήταν να βρούμε έστω την άκρη ταυ τάφου. Όταν το πετύχαμε, πρωθυπουργός ήταν τότε ο Καραμανλής, ο οποίος, χωρίς να ζητήσω εγώ, μόνος του ενδιαφέρθηκε και ήρθε να τα δει. Μου είπε τότε: “Μπορείτε να απορροφήσετε τον άλλο χρόνο δέκα εκατομμύρια; Του απήντησα ότι θα τα μοιραστώ με την ανασκαφή του Δίου. Από εκεί και πέρα είχα τα ποσά που χρειάζονταν. Ως τώρα δεν έχου­με κανένα πρόβλημα οικονομι­κό για την ανασκαφή».

ΚΩΣΤΑΣ ΣΕΡΕΖΗΣ: Γεννηθήκατε στην Προύσσα. Ζείτε στη θεσσαλονίκη, σε μια περιοχή που γειτνιάζει με τη Δυτική Θράκη, όπου επίσης ξέρουμε τι πρόβλημα υπάρχει, και ανασκάπτετε σε μια άλλη περιοχή τον βορειοελλαδικού χώρου, για τον οποίον υπάρχουν πολλές αμφισβητήσεις από γείτονες μας. Όλα αυτά έχουν, νομίζω, μια κάποια νοη­τή κοινή γραμμή. Ποιές σκέ­ψεις σας δημιουργούν;

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ: «Με έχει απασχολήσει πολλές φορές το θέμα. Μικρασιάτης είμαι συμπτωματικά. Ο πατέ­ρας μου ήταν Σαμιώτης και η μητέρα μου από την Ίμβρο και μεγάλωσε στην Κωνσταντινού­πολη. Είμαι πολύ ευαίσθητος σε αυτά. Φοβούμαι, όμως, ότι οι Έλληνες, όταν φθάσουμε στη “φλεγμονή”, αρχίζουμε να κα­ταλαβαίνουμε ότι υπάρχει χρό­νια ασθένεια. Τότε ανησυχούμε. Στη Θράκη υπάρχει το πρόβλη­μα της μουσουλμανικής μειονό­τητας. Ένα μεγάλο μέρος είναι Τούρκοι. Δεν πρέπει να κρυβό­μαστε πίσω από το δάχτυλο μας. Βέβαια, υπάρχουν και Πομάκοι και άλλοι. Το πρόβλημα, όμως, πρέπει να το αντιμετωπίζουμε όχι με βιαιότητες. Όπως και το “Μακεδονικό”. Με επιστημονι­κό και με διπλωματικό τρόπο, αλλά και με γνώση του προβλή­ματος».

ΚΩΣΤΑΣ ΣΕΡΕΖΗΣ:  Ως πολίτης μιας χώρας που αντ ιμετωπίζει τα γνωστά μεγά­λα πολιτικά προβλήματα, πώς νιώθετε;

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ: «Εχω μια απογοήτευση. Δεν είμαι αρμόδιος να δώσω πολιτι­κές συνταγές. Ευθυνόμαστε όλοι. Δεν θέλω στρουθοκαμηλι­σμούς, ?Οταν δούλευα στο Πα­νεπιστήμιο, έλεγα στους φοιτη­τές μου ότι οι παράγοντες που συνεργάζονται για να βγει αυτή η δουλειά είναι τρεις: οι καθη­γητές, οι φοιτητές και η πολι­τεία, που ρυθμίζει τους νόμους. Η πολιτεία λέει ότι αυτοί οι νόμοι είναι καλοί, άρα φταίτε εσείς οι φοιτητές. Οι φοιτητές λένε ότι φταίμε εμείς οι καθηγη­τές, εμείς λέμε ότι φταίτε εσείς οι φοιτητές, Εννοείται ότι κανείς από τους τρεις παράγοντες δεν μπορεί να επηρεάσει αποφασι­στικά τον άλλον. Εκείνο που μπορώ να κάνω είναι να διορ­θώσω τον εαυτό μου.».

[pullquote]Ο πατέ­ρας μου ήταν Σαμιώτης και η μητέρα μου από την Ίμβρο και μεγάλωσε στην Κωνσταντινού­πολη. Είμαι πολύ ευαίσθητος σε αυτά. Φοβούμαι, όμως, ότι οι Έλληνες, όταν φθάσουμε στη “φλεγμονή”, αρχίζουμε να κα­ταλαβαίνουμε ότι υπάρχει χρό­νια ασθένεια.[/pullquote]

ΚΩΣΤΑΣ ΣΕΡΕΖΗΣ: Εχετε δημοσιεύσει πολυά­ριθμες μελέτες σε ελληνικά και ξένα έντυπα με αντικείμενο θέματα της ειδικότητας σας» Παρ’ όλα αυτά, βρίσκετε τον χρόνο να γράφετε επί χρόνια συχνά στο «Βήμα» την επιφυλ­λίδα σας, άρθρα σε θέματα παιδείας, τέχνης και λογοτε­χνίας.

ΜΑΝΟΛΗΣ ΑΝΔΡΟΝΙΚΟΣ: «Πάντοτε με ενδιέφεραν και άλλα πράγματα πέρα από την αρχαιολογία. ‘Αλλωστε, η διδα­κτορική μου διατριβή ήταν “Ο Πλάτων και η Τέχνη”- περισσό­τερο φιλολογική και λιγότερο αρχαιολογική. Ήταν τον Ια­νουάριο του 1967 που μου ζήτησαν από «Το Βήμα», που ήταν τότε ημερήσια εφημερίδα και είχε λαμπρά ονόματα στις επιφυλλίδες του – Βενέζης, Τερζάκης, Παπανούτσος, Δη­μαράς και Φτέρης -, να αρχίσω συνεργασία. Πέθανε ο Φτέρης και μου τηλεφώνησε ο Δημάκος ότι θα ήθελαν να αναλάβω εγώ τη στήλη. Κολακεύτηκα, ομολο­γώ , και έτσι άρχισα τη συνεργα­σία αυτή που συνεχίστηκε ως τα σήμερα».

 * Ο κ. Σερέζης είναι δημο­σιογράφος. Η συνέντευξη επίσης μεταδόθηκε στις 23.1.1990 και επαναλήφθηκε από την ΕΤ3 στις 31.3.1992.

Eυχαριστούμε την Α. Μαθιουδάκη που μας έστειλε την μοναδική αυτή συνέντευξη.

 

 

Αφιέρωμα: Φίλιππος Β’ ο Μακεδών

July 31, 2011

31/07/2011

Φίλιππος Β' της Μακεδονίας

Φίλιππος Β’ o Μακεδών

Τέτοιες μέρες του 336 π.Χ., ο μακεδόνας βασιλιάς Φίλιππος Β’ έπεφτε δολοφονημένος, ύστερα από ένα μεγαλειώδες έργο με το οποίο επέβαλε την κυριαρχία του σε ολόκληρη τη Μακεδονία και τη Βόρεια Ελλάδα και ένωσε με διπλωματικές και πολεμικές κινήσεις τους Έλληνες…

Προκειμένου περί του βασιλιά των Μακεδόνων Φίλιππου Β’, η ευρύτερη ιστορική μνήμη δεν του φέρθηκε τόσο καλά όσο του άξιζε. Δεν αναφερόμαστε ούτε στο άσχημο τέλος του, στη δολοφονία του δηλαδή, που συνέβη τέτοιες μέρες του 336 π.Χ., αλλά ούτε και στις σελίδες της επίσημης ιστορίας – η οποία βεβαίως τον δικαιώνει για τα μεγαλειώδη πράγματα που έπραξε τόσο για τη Μακεδονία όσο και για ολόκληρο τον ελληνικό κόσμο και πολιτισμό. Ή ακόμη και για ολόκληρο τον ευρωπαϊκό πολιτισμό… Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως από διάφορες και ποικίλες πηγές -ανάμεσά τους ένα ψηφιδωτό στο παλάτι του που αναπαριστά την “Αρπαγή της Ευρώπης”- οι ειδικοί εύλογα υποθέτουν πως ο ίδιος ο μακεδόνας βασιλιάς θεωρούσε τον εαυτό του ευρωπαίο ηγέτη.

Προφανώς αναφερόμαστε στην υστεροφημία του μέγιστου των Μακεδόνων αλλά και των αρχαίων ελλήνων βασιλέων. Και απ’ όλα αυτά που είναι γνωστά για τον ίδιο, καλό θα ήταν να μην πάει το μυαλό σας στα άγρια μεθύσια του ή στις πολλές συζύγους που άλλαξε -σύμφωνα άλλωστε και με τα ήθη της εποχής- ή σε οποιεσδήποτε άλλες μικρότητες που μπορεί να έπραξε σε καθημερινό, πολιτικό, διπλωματικό, συνωμοτικό επίπεδο, με τους ομόφυλους Έλληνες ή και με τους αλλόφυλους Πέρσες.

Θα επιμείνουμε λοιπόν να ισχυριζόμαστε πως η ευρύτερη ιστορία και ιδιαίτερα η μνήμη δεν του φέρθηκε τόσο καλά, ακόμη και αν ανάμεσα στις επίσημες σελίδες που γράφτηκαν για αυτόν διαβάζουμε πως ήταν ο σωτήρας της Ελλάδας ή ακόμη πως ήταν ο ηγέτης που ένωσε τους Έλληνες και προσπάθησε να τους θέσει σε εξωστρεφή λειτουργία ώστε να εγκαταλείψουν τον αδελφοκτόνο σπαραγμό.

Νεαρότατος ο Φίλιππος, σε ηλικία μόλις 23 ετών, μετά από πανωλεθρία του προκατόχου του έλαβε τα ηνία της Μακεδονίας, και ο κατά πάντα καινοτόμος βασιλιάς κατάφερε όχι μόνο να ανασυντάξει το ευρισκόμενο υπό απειλή κράτος και να επιβάλει την κυριαρχία του σε ολόκληρη τη Μακεδονία και τη Βόρεια Ελλάδα, αλλά και να ενώσει με ευρύτερες διπλωματικές και πολεμικές κινήσεις τους Έλληνες.

Έτσι ο Φίλιππος άνοιξε τον δρόμο για την αντεπίθεση των Ελλήνων κατά των Περσών, που πολλές φορές ήδη είχαν “παρενοχλήσει” στρατιωτικά με τις ορδές τους τους Έλληνες σε θάλασσα και σε στεριά φτάνοντας μέχρι την ίδια την Αθήνα. Και όσο κι αν οι ελληνικές δυνάμεις κατήγαγαν περιφανείς νίκες (ή ακόμη και περιφανείς ήττες, όπως για παράδειγμα στις Θερμοπύλες), συνέχιζαν να απειλούνται από τον Πέρση Μεγάλο Βασιλιά. Αίφνης όμως τον μέγιστο των ελλήνων βασιλέων, Φίλιππο Β’, τον πρόλαβε ο θάνατος. Και τότε ήλθε η σειρά του τρισμέγιστου Αλέξανδρου να αναλάβει δράση – έτσι εσαεί πλέον ο Φίλιππος αποκαλείται, σχεδόν μονότονα και μονοσήμαντα από όλους, ως ο πατέρας του Μεγάλου Αλέξανδρου. Αλλά ο Φίλιππος Β’ δεν ήταν μόνο αυτό. Το μεγαλειώδες έργο του μεγίστου πατέρα ήταν το εφαλτήριο, ναι, για τον τρισμέγιστο γιο. Και ίσως έτσι πρέπει να τον θυμόμαστε και να τον μνημονεύουμε για να μην τον αδικούμε, προσφέροντάς του την αρμόζουσα τιμή!

Κείμενα: Μανόλης Ανδρόνικος, Θανάσης Γεωργιάδης, Ιωάννης Τουλουμάκος
Συνέντευξη: Βασίλης Βουτέρος
Επιμέλεια αφιερώματος, κείμενο, συνέντευξη: Στέλιος Κούκος (skoukos@makthes.gr

http://www.makthes.gr/news/reportage/78188/

 


%d bloggers like this: